Skip to main content

MAMBO YA MUHIMU KUFAHAMU NA KUZINGATIA KABLA YA KUCHAGUA KOZI (TAALUMA) CHUO KIKUU

Picha kwa hisani ya Debt.org

1.0 UTANGULIZI

Nilipokuwa mwanafunzi wa chuo kikuu nilisikia manung'uniko miongoni mwa wanafunzi wenzangu wengi wa vyuo vikuu ambayo yalitokana na taaluma wanazosoma. Kuna sababu kadha wa kadha zinazopelekea manung'uniko hayo miongoni mwa wasomi hawa tukiachilia mbali suala la ucheleweshwaji wa mikopo miongoni mwa wasomi hawa (kwa sasa changamoto hii inapungua kadiri siku zinavyosonga). Tatizo lingine ambalo linawasumbua wasomi hawa ni suala la uchaguzi wa taaluma gani akaisome Chuo Kikuu.

Uchaguzi wa taaluma (career choice) ni jambo nyeti sana na la kuzingatia kwa muhitimu yeyote wa elimu ya kuanzia kidato cha nne. Jamii yetu ya Tanzania haifahamu kwa undani kuhusu umuhimu wajambo hili lakini huku ndiko msingi hundaliwa. Mtu anapohitimu kidato cha nne na kupata ufaulu wa kujiunga na masomo ya kidato cha tano ama ngazi ya astashahada (certificate) na stashahada (diploma) hapo ndipo uchanguzi wa taaluma huanza. Kwa kuandika makala haya ninakusudia kutoa hamasa kwa wazazi na walezi na jamii kwa ujumla kuwasaidia vijana hawa katika uchaguzi wa taaluma zao za baadaye kulingana na uwezo wao na mambo wanayoyapenda.

Uchaguzi wa taaluma huanza na uchaguzi wa michepuo/tahasusi (combination) anayokwenda kuisoma mwanafunzi shuleni. Hii huathiri kwa kiasi kikubwa taaluma yake kwa namna chanya ama hasi. Hapa ninamaanisha kwamba mchepuo atakaosoma una uhusiano mkubwa na taalumza zianzofundishwa chuo chuo kikuu ama kutokuwa na uhusiano kabisa. 

Kuna mambo kadhaa ambayo huwaathiri wanafunzi wawapo vyuo vikuu kwa kutozingatia uchaguzi wa taaluma. Mambo hayo yaweza kuwa; kutoendelea na masomo ya Chuo Kikuu kutokana na kufeli masomo (Discontinuation from studies), kufeli majaribio mara kwa mara kutokana na kutoridhika na kile wanachosomea ama ugumu wa masomo. Sababu kubwa hapa zaweza kuwa tatu; kwanza, uchaguzi wa taaluma kwa kufuata mkumbo wa marafiki pili, kushawishiwa ama kuchaguliwa taaluma na mzazi ama mtu yeyote aliyesoma taaluma husika na kupata mafanikio kwa hivyo na mchaguaji anaona naye asome taaluma husika ili afanikiwe na tatu, ni upepo wa upatikanaji wa mkopo kwa vyuo vikuu.

Tuwapo shuleni hasa kidato cha 5 & 6 wanafunzi wengi hua na ndoto kubwa sana wakati mwingine kuliko hata kutambua uwezo wao uko katika mambo yepi. Hili husababishwa na marafiki, suala hili linaitwa mkumbo. Kwa mfano wanafunzi wengi wa Kidato cha Sita hubagua taaluma za kusoma kutokana na matakwa yao bila kutambua uwezo wao. Wapo wengine ambao hawafikirii chochote zaidi ya kusikiliza marafiki zao wanataka kusoma taaluma zipi (mkumbo) matokeo yake baadaye wakiwa vyuoni huanza kujilaumu ama baadaye hushindwa kuendelea na masomo yaani 'Discontinuing from studies'.

Jambo lingine ni kushawishiwa ama kuchaguliwa taaluma ya kusoma na wazazi/mlezi; mara nyingi wazazi/mlezi huwalazimisha vijana wao wakasome taaluma fulani bila kutambua uwezo wa kijana husika. Lakini pia kwa sababu mzazi/mlezi kufanikiwa katika taaluma husika anamlazimisha kijana asome taaluma aliyosoma yeye. Wakati mwingine wazazi hualazimisha kabisa kwamba vijana wao wasipofuta maagizo wanayoambiwa watajijua wenyewe. Jambo hili huwa ni zito na changamoto sana kwa sababu wazazi/walezi mara nyingi ndiyo hugharamia fedha za masomo vijana wao wawapo masomoni.

Vilevile kuna suala la upatikanani wa mkopo. Hili ni suala ambalo linawalazimu wengi kusoma taaluma fulani Elimu/Ualimu wa Sayansi, Udaktari, Uuguzi na Uhandisi n. k. kwa sababu ya upatikanaji mkopo wa serikali ama ufadhili wa masomo. Wengi wao huchelewa kukubaliana na hali hii, lakini baadaye pia kutokana na ufadhili wa serikali hujikuta hawana namna kwa sababu ya hali ya familia kutoweza kugharamia masomo. Wengine hugundua mambo fulani katika taaluma husika na kuamua kukubaliana na hali na kuendelea na masomo. Huu ni mfano tu ila katika taaluma nyingine ambazo sijazitaja wapo wenye mambo kama haya.


2.0 MAMBO YA MUHIMU KUZINGATIA WAKATI WA KUCHAGUA TAALUMA

Kuna mambo kadhaa unaweza kuyazingatia katika suala zima la kuchagua taaluma ya kusoma Chuo Kikuu, mambo hayo yaweza kuwa yafuatayo:

2.1. UJUZI ULIO NAO AMA KIPAJI

Japokuwa kuna baadhi ya taaluma haziihitaji ujuzi sana ni muhimu kutambua kuwa suala la ujuzi ni la muhimu katika kipi usomee. Mathelani ujuzi katika lugha, hesabu ama kuwa na uwezo wa kuhifadhi kumbukumbu. Ujuzi ulio nao wewe utakusaidia kusoma vyema taaluma yako na kuifurahia huku ukiunoa zaidi ujuzi huo. hili pia linawahusu wenye vipaji, unaposoma taaluma inayokuza kipaji chako basi inekujenga zaidi kuwa na mtazamo mpana kuhusu kipaji na ndoto yako.

 2.2. MAMBO UPENDAYO

Baada ya kugundua ujuzi ama uwezo ulio nao, suala linalofuata ni kufahamu unapenda kufanya nini katika maisha yako baada ya kumaliza masomo. Lengo lako linatakiwa liwe kufanya jambo ambalo unalipenda, hii itakusaidia katika kuridhika na kuyafurahia masomo yako kwa kipindi chote utakochokuwa masomoni, utasoma kwa furaha sana na utakuwa umeridhika. Sanjari na hapo itakusaidia kujijenga vizuri kitaaluma na kukunoa vyema.

2.3. TAFUTA KITABU CHA CHUO KINACHOELEZEA KUHUSU CHUO (PROSPECTUS)

Prospectus ni kitabu kinachoelezea mambo yote ya msingi unayopaswa kuyafahamu kuhusu chuo. Kitabu hiki kinaelezea vizuri kuhusu taaluma mbalimbali zinazotolewa na chuo husika, hii inajumuisha na kozi ndogondogo ambazo hufundishwa kwa muda wote wa masomo kuanzia semista ya kwanza hadi ya mwisho. Kitabu hiki pia huonesha taarifa za kifedha kama ada inayotakiwa kulipwa kwa kila taaluma na michango mingine ya chuo. Muhimu zaidi kupitia kitabu hiki cha mwongozo ni kufahamu kuhusu taaluma utakayopenda kuisoma. Hapo utalinganisha  uwezo wako katika taaluma, yaani taaluma zipi utazimudu na zipi zinahitaji uongeze bidii. Pia kitabu hiki huwa na sifa za chini za kujiunga na masomo katika kila taaluma (mimimum entry qualification) hizi zinategea sana ufaulu wako wa Kidato cha Nne, Sita ama Diploma. Huna sababu ya kupata nakala ngumu ama kupiga simu kwenye chuo husika kwa sababu kitabu hiki huwekwa katika tovuti ya kila chuo.

2.4. PITIA KITABU CHA MWONGOZO CHA TCU (TCU GUIDEBOOK)

Kitabu hiki hutolewa kila mwaka wa masomo na Tume ya Vyuo Vikuu nchini. Hiki huwa na taaluma zinazotolewa na kila chuo pamoja na vigezo husika katika kila taaluma pamoja na ada yake. Taaluma ama chuo kisichokuwepo katika kitabu hiki huwa hakiruhusiwi kufanya udahili kwa mwaka husika. Katika kitabu hiki utakutana na vigezo vya chini ambavyo unatakiwa kukidhi ili kuingia katika ushindani wa taaluma husika. Mara nyingi ushindani unategemea na ufaulu wako kidato cha nne na kidato cha sita ama Diploma; jinsi ulivyofaulu vizuri ndivyo jinsi utakuwa katika nafasi za juu zaidi kuchaguliwa katika taaluma na chuo ulichotuma maombi. Vitabu vya Mwongozo hutolewa tofauti kwa Wahitimu wa Kidato cha Sita, Diploma wale wa Kutambuliwa kwa Kujifunza hapo Awali [Recognition for Prior Learning (RPL)]. Kila kimoja huainisha sifa kulingana na elimu husika.

2.5. CHAGUA TAALUMA UNAZOPENDA KULINGANA NA UWEZO NA VIPAUMBELE VYAKO

Katika hatua hii unatakiwa kuorodhesha taaluma unazotaka usoma. Kumbuka katika uchaguzi wako huo ni taaluma moja tu utatakiwa kusoma ama kwa kupangiwa na chuo kutokana na uchaguzi wako. Hili lisikupe shida kwa sababu wakati mwingine unaweza kubadili ukifika chuo ili mradi tu unavyo vigezo. Kuna baadhi ya vyuo huruhusu kubadili taaluma mwanzoni mwa semista ya kwanza. Vingine haviruhusu hivyo kama hujaipenda zaidi taaluma hiyo, unaweza kuahirisha mwaka wa masomo ama kuhama chuo. Nasisitiza kufanya uchaguzi sahihi zaidi ili kuepukana na kadhia hizo.

 2.6. USIFIKIRIE SANA KUHUSU UPATIKANAJI WA AJIRA

Wengi wetu tunasoma kwa kufikiria upatikanaji wa ajira, kwamba baada ya masomo tuuajiriwe ni sahihi pia lakini jambo la muhimu kwa sasa ni kusoma na kutengeneza wasifu mzuri katika masomo huku ukinoa kipaji na uwezo wako. Kumbuka umahiri wako ndiyo utakaokuajiri. Ukifika chuo masomo yawe kipaumbele wakati ukifanya mengine kama itakulazimu. Ukifikiria ajira kutokana na taaluma yako hutasoma kwa amani, soma mambo mazuri huja mbele ya safari.

2.7. CHAGUA CHUO NA TAALUMA KULINGANA NA UFAULU WAKO

Kumekuwepo na tabia ya watu kung'ang'ania kuchagua taaluma fulani ama vyuo fulani kutokana na jinsi wanavyopenda wao na sifa na hadhi za vyuo watakavyo pasipokuzingatia ufaulu wao. Wengi wamejikuta wakikosa nafasi za masomo kwa mwaka husika, hii inatokana na kung'ang'ania chuo kutokana na hadhi yake ilihali mtu ana ufalu mdogo kushindana na wenye ufaulu mkubwa. Hakikisha ufaulu wako unakidhi vigezo vya ushindani wa taaluma na vyuo unavyochagua. Kama ufaulu wako ni wa chini ni vyema kutafuta taaluma na vyuo ambazo entry qualifications zinaendana na ufaulu wako. Usipozingatia hili utapoteza muda kurudia zoezi la udahili ama utakosa kabisa nafasi kwa mwaka husika. Zingatia kwamba ufaulu wako ndiyo ushindani wako. Usipochaguliwa katika chuo na taaluma fulani hakikisha una mbadala mwingine wa chuo na si kung'ang'ania uchaguzi ambao hujachaguliwa. Na uzuri wa siku hizi ni kwamba usipochaguliwa taaluma fulani unapewa na sababu, usipuuze sababu hizo.

2.8. FANYA UAMUZI SAHIHI NA UTUME MAOMBI KATIKA VYUO UNAVYOVIPENDA

Baada ya kuridhika na machaguo yako ya taaluma, hakikisha umechagua machaguo sahihi bila kukurupuka na kisha tuma maombi vyuoni. Kwa sasa maombi yanatumwa kwenye vyuo husika ama kwa kupeleka maombi chuo moja kwa moja ama kwa kutumia njia ya mtandao na sio kupitia TCU kama ilivyokuwa miaka iliyopita. Njia ya mtandao ni rahisi sana ufatiliaji wake kuliko kupeleka maombi kwa njia ya barua.

 
3.0. MAMBO MENGINE YA KUZINGATIA

Hapo juu nimeainisha mambo ya muhimu kwa uchaguzi wa taaluma hasa vyuo vya ndani. Hapa chini nimeeleza kwa ufupi mambo ya jumla kuhusu uchaguzi utakaoufanya, sababu nyingine zaweza kukinzana na maelezo hapo juu kuliangana na mtazamo wa mtu.

3.1. SOKO LA AJIRA

Kama wewe ni mtu wa kuzingatia sana soko la ajira ni muhimu kwako kufanya utafiti kufahamu taaluma ambazo zina wigo mpana wa ajira ama zinazoajiri sana na hata zile ambazo zina uchache wa wataalamu. Wigo mpana wa ajira ni kuingia katika idara mbalimbali za ajira na kuweza kuendana na idara hizo bila kufundishwa sana au tena baada ya kumaliza masomo. Ajira zinazoajiri sana ni zile ambazo tasisi huhitaji watu wengi mara nyingi kulingana na umuhimu wake ingawa taaluma zote ni muhimu. Ajira zenye uchache wa wataalamu ni zile ambazo watu hawajasoma sana taaluma hizo kutokana na upya wake.

3.2. MSHAHARA NA MUDA

Ijapokuwa jambo unalolipenda ni muhimu zaidi, suala la mshahara ni la muhimu pia. Zingatia mshahara na malupulupu mengine na faida utakazozipata katika taaluma unayotaka kusoma kulingana na matarajio yako ya baadaye. Suala la muda pia ni muhimu kwa sababu zipo taaluma zitakuhitaji kupatikana hata katika muda wa zaida hata baada ya saa za kawaida za kazi.

3.3. UWIANO KATI YA KAZI NA MAISHA

Chunguza namna taaluma unayochagua itaathiri muda wa kazi na maisha yako binafsi , familia na matarajio yako mengine.

3.4. UKUAJI NA MAENDELEO

Zingatia ukuaji wako kitaaluma na maendeleo yako binafsi. Chagua taaluma ambayo itakupa wigo mpana wa kukua na kuendelea binafsi na kuendeleza taaluma husika yaani kuwa na mchango chanya katika maisha yako na taaluma yenyewe.

3.5. MALENGO ENDELEVU

Fikiria kuhusu malengo yako katika miaka ijayo. Je taaluma hiyo itakusaidia kufika huko ama utakuwa mtu wa kujilaumu tu na kujuta kwa nini uliichagua kuisoma? Fikiria kwa makini sana.

3.6. AFYA YAKO NA UZIMA

Hakikisha kwamba unakuwa katika taaluma ambayo inajali afya yako na uzima. Zipo baadhi ya taaluma huchosha mwili na akili pia, ni muhimu kuzifahamu ili ufahamu namna ya kukabiliana na changamoto hizo.

3.7. MAZINGIRA NA UTAMADUNI WA KAZI

Baadhi ya taaluma zitakufanya uwe mtu wa kusafiri na kuhama hama sana. Hakikisha unakuwa tayari kumudu mambo hayo. Pia fikiria kuhusu utamaduni na miiko ya taaluma husika kama inaendana na tabia zako.

 

4.0. MUHTASARI NA MAELEZO MENGINE

Mara baada ya kufanya maombi kila Chuo hufanya utaratibu wa udahili kwa mfumo wa ushindani walioweka wenyewe lakini utaratibu huo lazima uendane na vigezo vya Tume ya Vyuo Vikuu nchini (TCU). Katika zama hizi za kila Chuo kufanya udahili wenyewe kunawapa nafasi ya wao kuchagua wale wanaowataka kulingana na vigezo vyao, kwa hiyo unashauriwa kuangalia ufaulu wako hasa idadi ya alama ulizo nazo (cutting points) katika mchepuo/tahasusi uliyosoma Kidato cha Sita ama ufaulu wako katika ngazi ya Stashahada (Diploma) wakati mwingine hata matokeo ya Kidato cha Nne huangaliwa. Kwa ufupi ni kwamba wenye alama za juu huwa na uwezekano mkubwa wa kuchaguliwa ukilinganisha na wenye alama za chini.

Vyuo vinapomaliza uchambuzi na udahili hutangaza majina ya wale waliochaguliwa kujiunga na vyuo hivyo moja kwa moja ama waliochaguliwa hapo na kuchaguliwa kwingineko, kwa hiyo hapa mdahiliwa hutakiwa kuchagua chuo kimoja na taaluma moja na kisha kuthibitisha chuo na taaluma apendayo kuisoma. Aidha vyuo pia hutoa sababu za kwa nini wadahiliwa wengine hawakufanikiwa kuchaguliwa na mara nyingi sababu hizo si za kupuuzia hata kidogo hasa ukiambiwa hujafikisha alama za ushindani ama kutokidhi vigezo vya taaluma husika. Mdahiliwa hutakiwa kuzingatia sababu hizo za kutochaguliwa na kujaribu awamu nyingine. Utaratibu huwa ni uleule lakini katika awamu zinazofuata taaluma fulani huondolewa kwenye mfumo kutokana na kuuwa zimesjaa wadahiliwa na hii ndiyo maana unasisitizwa kusoma taarifa kwa kina kuhusu uchaguzi wako wa taaluma.

Utaratibu huendelea hivyo mpaka awamu zote zitakapokwisha. Jambo la muhimu ni kwamba kuna wakati usipozingatia baadhi ya maelezo unaweza kukosa nafasi ya chuo kwa mwaka husika hasa kutozingatia ufaulu wako ama niseme idadi ya alama ulizo nazo katika mchepuo ama Stashahada yako. Ni muhimu sana kuwa makini. Jambo lingine la muhimu tena ni kuhakikisha taarifa zako binafsi zinakua sahihi kwenye mfumo wa udahili. Zingatia yote niliyoyaeleza hapa kuepuka usumbufu.

Unaweza kumtafuta mtu mwenye ufahamu wa mambo haya akakuelekeza vizuri zaidi ama unaweza kuwasiliana name kwa namba nilizoweka hapa chini. Huwa natoa ushauri huu BURE kabisa niapokuwa na muda. Mawasiliano yangu yapo hapa chini.

 

Makala haya yameandaliwa na kuandikwa na

Venance Gilbert

Mwalimu, Shahada ya Kwanza ya Elimu katika Lugha na Menejimenti (BED-LM)

Chuo Kikuu Mzumbe

venancegilbert@gmail.com

0753400208.

Yalichapishwa mara ya kwanza 25/07/2017 yamefanyiwa marekebisho 05/06/2024.

Comments

Popular posts from this blog

CHEKI PICHA HIZI ALIZOWEKA NICKI MINAJ INSTAGRAM

Nicki Minaja haishiwi vituko vya kupost picha mtandaoni akiwa uchi kabsa ama nusu uchi. Tazama hiyo picha hapo juu inayoonesha matako yake yakiwa wazi. Picha nyingine hii hapa japo amevaa nguo lakini mmmh!! Kwa wanaume so conducive kabisaaa. Cheki jinsi tako lilivyobinuliwa hapa hivi eti njiani anakopita kwa mavazi haya hawapi wanaume shida!!! Haya yote yanakuja wakati Nicki anajiandaa kuachia Album yake mpya ya Pink Friday Print. Album hiyo inapatikana kwenye iTune pia. Picha hizo ziko katika akaunti yake ya Instagram @nickiminaj.  WASILIANA NAMI:  Facebook: VENANCE BLOG  Twitter: @Venancetz  Instagram: venancegilbert  Asante kwa kutembelea VENANCE BLOG © 2014

SHAIRI: HEKO LIBERIA

Picha kwa hisani ya Freepik Shairi hili linakuja kufuatia kutangazwa kwa matokeo ya Uchaguzi Mkuu uliofanyika mwaka huu nchini Liberia. Katika hali isiyo ya kawaida George Weah aliyekuwa akitetea nafasi yake ali kubali kusindwa na mpinzani wake Joseph Boakai katika Uchaguzi huo pasipo mvutano na migogoro kama ilivyozoeleka katika mataifa mengi ya bara hili . Kama mshairi niliwiwa kuandika ili kupongeza kitendo hiki cha uungwana kukubali kukabidhi madaraka pasipo mvutano ambao mara nyingi hupelekea umwagaji damu. Karibu katika shairi letu kwa lugha adhimu ya Kiswahili. Shairi: Heko Liberia Mtunzi: Venance Gilbert Mpate Mwaka: 19 Novemba 2023 HEKO LIBERIA Heko Liberia naisifu yenu demokrasia, Wenu ukomavu yote Afrika imeshuhudia, Tupeni maarifa darasani tupate kujifunzia, Afrika matokeo mshindani hawezi kuridhia, Uchaguzi mtawala hakubali kupoteza felia, Ninyi metuonesha mtawala aweza kuwa felia, Mpinzani akashika dola imani ikaendelea, Heko Liberia naisifu yenu demokrasia. Mtawala aku...

LIST OF UNDERGRADUATES SELECTED TO JOIN ST. JOSEPH UNIVERSITY IN TANZANIA (SJUIT) 2018/2019 SECOND ROUND

St. Joseph University In Tanzania (SJUIT) is a renowned University in Tanzania currently with three active colleges, two at its Mbezi-Luguluni Campus and one at its Boko campus. The colleges at the Mbezi-Luguluni campus offer degree and Ordinary Diploma programmes in various fields of Engineering and Sciences and Mathematics Education. The college at the Boko campus offers MD (Doctor of Medicine), Pharmaceutical Sciences and Nursing programmes. SJUIT has secured the position as the “UNIVERSITY OF CHOICE”, when it comes to engineering, ICT, science education, medical and paramedical related studies in Tanzania. SJUIT is a university of choice not just for students alone but also for parents alike, as well as the labour market. FOR     SECOND ROUND MULTIPLE ADMISSION LIST OF ST. JOSEPH COLLEGE OF ENGINEERING AND TECHNOLOGY click  HERE FOR SECOND ROUND APPROVED LIST OF ST. JOSEPH COLLEGE OF ENGINEERING AND TECHNOLOGY click  HERE FOR APP...

WAFAHAMU WAIGIZAJI 10 WA KIKE WA KOREA AMBAO NI WAREMBO KWA MWAKA 2017

Jana nilikuletea orodha ya waigizaji 10 wa kiume wenye mvuto nchini Korea Kusini, leo tuangalie upande wa pili kwa akina dada ambao ni warembo zaidi. #10. Han Ye Seul   Han Ye Seul alizaliwa chini Marekani japokuwa ana asili ya Korea. Anaigiza series na filamu za kawaida. Alionekana katika Nonstop 4 na pia ameigiza katika muvi kama vile Couple or Truble, Birth of a Beauty, Miss Gold Digger na Penny Pincher. Baada ya kupata umaarufu nchini Korea aliamua kufuta uraia wake wa Marekani na kuamua kuwa raia wa Korea Kusini. #9. Song Hye Kyo Song Hye Kyo alipata umaarufu katika tasnia ya muvi nchini Korea katika muvi kama vile Autumn in My Heart, All In, Full House, The World They Live In na nyinginezo. Ni mwenye furaha na amekuwa akiigiza muvi zake vizuri sana. #8. Lee Da Hae Lee Da Hae ni muigizaji maarufu nchini Korea Kusini. Ameigiza katika My Girl, Green Rose, The Slave Hunter, Miss Ripley na Hotel King. Ameigiza pia katika muvi za Kichina kama vile Actually Lob...

BOSI WA CRYPTO NCHINI SINGAPORE ASHIKILIWA KWA KUJARIBU KUTOROKA BAADA YA KAMPUNI KUFIRISIKA

Picha kwa hisani ya The Verge  Su Zhu, mwanzilishi mwenza wa kampuni ya crypto iliyofilisika ya Three Arrows Capital (3AC) ya nchini Singapore, alikamatwa nchini nchini humo siku ya Ijumaa akijaribu kutoroka. Zhu aliwekwa kizuizini alipokuwa akijaribu kuondoka nchini humo kupitia Uwanja wa Ndege wa Changi wa Singapore, kama ilivyoripotiwa awali na Bloomberg. Teneo, kampuni ya kufilisi inayohusika na kufilisi mali za 3AC, inasema ilipokea amri ya kumzuia Zhu kushiriki kwa namna yoyote katika mali za kampuni baada ya kushindwa kutii amri ya mahakama iliyomlazimu kushirikiana na Teneo katika mchakato wa kufilisi. Amri hiyo ililielekeza jeshi la polisi la Singapore kumkamata Zhu na kumweka gerezani kwa miezi minne. Teneo inasema ilipata agizo sawa na hilo kwa mwanzilishi mwenza wa 3AC, Kyle Davies. Wakati akiwa gerezani, Teneo anasema wafilisi watashirikiana na Zhu kuhusu maswala yanayohusiana na 3AC, yakilenga urejeshaji wa mali ambayo ni mali ya 3AC au ambayo imepatikana ...

WAFAHAMU MATAJIRI 10 WA TANZANIA MWAKA 2018

10. YUSUF MANJI Manji ni mmiliki wa mali zisizohamishika hasa majengo kwa ajili ya makazi ya watu na biashara. Pia ni muanzilishi wa kampuni ya Quality Group of Companies. Anajihusisha pia na vipuli vya magari. Haya yamemfanya kua miongoni mwa matajiri wa juu zaidi nchini. 9. FIDA RASHID Fida ni muanzilishi wa kampuni ya Africarrier Group. Hii ni kampuni inayohusika na magari yaliyotumika. Pia kampuni hii inahusika na usambazaji wa magali ya kampuni ya Eicher na Golden Dragon hapa nchini. Hii imefanya kampuni yake kufanya vyema sana katika idara hii. Fida pia ni mmiliki wa mali zisizohamishika pamoja na majengo kama Zahra Tower na Raha Tower. Amekua mjasiriamali anayetengeneza zaidi mazingira mazuri ya biashara zake kama wafanyavyo wengine. 8. GHALIB SAID MOHAMMED Ghalib Mohammed alikua akifanya biashara ya korosho hapo awali na biashara nyingine akishirikiana na baba yake. Baadaye Ghalib Said aliamua kuanzisha kampuni yake na kuiita GSM Group ambayo inajihusisha...

HISTORIA YA KOMBE LA DUNIA TANGU 1930, WAANDAAJI & WASHINDI

KUANZISHWA KWA MICHUANO YA KOMBE LA DUNIA Mafanikio ya michuano ya mpira wa miguu ya Olimpiki ndiyo yalikua mwanzo wa  FIFA kutamani kuwa na michuano yake ya Kombe la Dunia kwa mchezo wa mpira wa miguu. Ikumbukwe kwamba kipindi hicho mpira wa miguu wa wanaume pekee ndiyo ulikuwepo. Maswali yalitumwa kwa wahisani wa FIFA ili kuona kama wanakubaliana na uanzishwaji wa michuano hiyo na kwa masharti yapi? Kamati maalumu ilichunguza maswali hayo chini ya uongozi wa  Rais wa FIFA wa kipindi hicho Jules Rimet akishirikiana na Katibu wa Shirikisho la Soka nchini Ufaransa kwa wakati ule Henri Delaunay. Rais wa FIFA Jules Rimet aliyeanzisha na kusimamia Kombe la Dunia la kwanza . Kufuatia uwepo wa muswada wa Kamati Tendaji ya FIFA, lilifanyika kongamano la FIFA Mei 28, 1928 jijini Amsterdam nchini Uholanzi likiazimia kuwepo kwa michuano ya mabingwa wa soka duniani ambayo ilipangwa na shirikisho hilo la mpira duniani na sasa nchi waandaji wa michuano hiyo zilitakiwa ...

HILLARY CLINTON AMEREJEA KATIKA KAMPENI NA KUMSHAMBULIA TRUMP

Mgombea wa chama cha Democratic katika kinyan'ganyiro cha urais nchini Marekani Hillary Clinton amerejea tena katika kampeni na kutoa kauli ya tahadhari dhidi ya mpinzani wake Donald Trump. Mgombea wa chama cha Democrats Hillary Clinton akiwahutubia wafuasi wake North Carolina Akizungumza katika mikutano miwili tofauti ya kampeni kwenye majimbo mawili, North Carolina na Washington, Hillary Clinton alisema amefurahi kurejea katika kampeni hizo baada ya hapo awali kushauriwa na madaktari kubakia nyumbani hadi atakapopata nafuu kutokana na maradhi ya homa ya mapafu yaliyokuwa yakimkabili. Hali ya afya ya Hillary Clinton ilidhoofika wakati wa kumbukumbu ya mika 15 tangu yalipofanyika mashambulizi ya kigaidi nchini Marekani tarehe 11/9/ 2001. "Ni jambo jema kuwa nimerejea katika kampeni" alisema mgombea huyo wa chama cha Democratic huku akishangiliwa na wafuasi wake alipohutubia katika mkutano wa kampeni uliofanyika katika eneo la Greensboro, North Carolina...

KAMANDA WA WAASI ADF KUREJESHWA UGANDA

Waasi wa kikundi cha ADF. SERIKALI ya Tanzania inatarajia kumpeleka Uganda Kamanda wa Kikosi cha Waasi cha ADF cha Uganda, Jamil Mukumu aliyekuwa akitafutwa muda mrefu hapa nchini na Shirika la Kimataifa la Polisi (Interpol). Atapelekwa Uganda baada ya taratibu za kumfikisha mahakamani kukamilika. “Baada ya kukamatwa mtu huyo tuliwauliza Umoja wa Mataifa kama watamchukua, lakini walikataa njia iliyobaki sasa ilibidi tumfikishe mahakamani na kisha mahakama kwa kufuata sheria ya kubadilishana wafungwa na mahabusu atapelekwa Uganda kwenye mashitaka yake,” alisema Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa, Bernard Membe. Alisema utaratibu huo wa kumpeleka Uganda unafanyika kisheria kwa sababu ndio njia pekee iliyobaki. Membe alisema pamoja na tukio la wanajeshi wawili kuuawa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na wengine 15 kujeruhiwa, wanajeshi wa Tanzania wanafanya kazi nzuri. Kundi la waasi la ADF limejikita mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo(...

UNAYOPASWA KUFAHAMU KUHUSU GOOGLE BARD

Nembo (logo) ya Google Bard Kufuatia mafanikio ya robotisogozi ya OpenAI ambayo ni ChatGPT, Google ilitoa robotisogozi yake ya akili bandia, Bard. Kwa vile inapatikana sehemu kubwa haya ndiyo unayohitaji kufahamu kuihusu Bard lakini kabla sijaendelea nikufahamishe vifupisho vya maneno yatayotumika katika makala hii: AI - Artificial Intelligence ambayo ni Akili Bandia. LaMDA - Language Model for Dialogue Applications ambao ni Mfumo wa Lugha kwa Mazungumzo na Matumizi. LLM - Large Language Model ambao ni Mfumo Mkubwa wa Lugha. PALM (PaLM) - Pathways Language Model ambavyo ni vigezo bilioni 540 va kigezo cha lugha kubwa modeli iliyotengenezwa na Google AI Bard ni huduma ya Google ya majaribio ya mazungumzo ya akili bandia. Inakusudiwa kufanya kazi sawa na ChatGPT huku tofauti kubwa ni kwamba huduma ya Google itatoa habari zake kutoka katika wavuti. Picha ya skrini: Venance Gilbert  Kama vile gumzo nyingi za akili bandia, Bard anaweza kuandika msimbo (code), kuj...